شهاب سنگ چیست و با سنگ معمولی چه فرقی میکند؟

وقتی یک شهاب ‌سنگ در حال عبور از اتمسفر زمین است در اثر اصطکاک، فشار و همچنین واکنش‌های شیمیایی با گازهای اتمسفری، شعله ‌ور شده و به شکل یک گلوله آتشین دیده می‌شود.

شهاب سنگ چیست و با سنگ معمولی چه فرقی میکند؟

شهاب سنگ يك سنگ آسمانی و از اجرام طبیعی است که توسط گرانش زمین، به سمت آن کشیده شده و به زمین افتاده است. منشأ اصلی شهاب سنگ ها، خرده سیاره های سرگردان یا همان سیارک ها هستند. برخوردهای سیارک‌ها با یکدیگر، باعث میشود قطعاتی از آنها جدا گردد ؛ که برخی از این قطعات پس از میلیون‌ها سال سرگردانی در فضا، به طور تصادفی بر سر راه مدار زمین قرار می‌گیرند و به وسیله جاذبه زمین گرفتار شده و بر روی آن سقوط می‌کنند. البته لازم به ذکر است که منشأ نرخ بسیار نادری از شهاب ‌سنگ ها نیز مریخ یا ماه است. وقتی یک شهاب ‌سنگ در حال عبور از اتمسفر زمین است در اثر اصطکاک، فشار و همچنین واکنش‌های شیمیایی با گازهای اتمسفری، شعله ‌ور شده و به شکل یک گلوله آتشین دیده می‌شود.


اما نکته ای که از اهمیت ویژه ای برخوردار است، مسئله شناسایی این سنگ هاست که چگونه از سنگ های معمولی تمیز داده شوند. شهاب ‌سنگ ‌ها شکل های گوناگونی دارند که این اشکال در شناسایی آنها بسیار کمک کننده است. بسیاری از آنها رویه‌ ای صاف دارند و فاقد لبه‌ های تیزند. روی بعضی از آنها فرورفتگی‌ها و برجستگی‌ های ملایمی به چشم می‌خورد. مثل اینکه روی آنها را با نوک انگشت فشرده‌اند. تا زمانی که شهاب‌ سنگ‌ ها کاملاً در معرض هوازدگی قرار نگیرند، در درون این فرورفتگی ‌ها آثاری از پوسته سوخته و جوشیده شهاب‌ سنگ دیده می‌شود. چند آزمایش ساده هم برای تشخیص شهاب سنگ بودنِ سنگ ها وجود دارد که در ادامه هر کدام را بطور مختصر توضیح میدهیم:


1.    اندازه گیری چگالی سنگ
چگالی شهاب‌ سنگ ‌ها حداقل ۳/۳ گرم در سانتی ‌متر مکعب است. ابتدا باید سنگی را که فکر می‌کنید شهاب ‌سنگ است با دقت وزن کنید. ( برای سنگ های کوچک، می‌توانید از یک جواهر فروش بخواهید آن را وزن کند). سپس حجم سنگ را محاسبه کنید. برای این کار می‌توانید آزمایش معروف ارشمیدس را انجام دهید. یعنی ظرفی را پر از آب کنید و سنگ را داخل آن بیندازید. مقدار آبی را که بیرون می‌ریزد با سرنگ یا پیمانه‌ای که حجمش مشخص است اندازه بگیرید. حجم به دست آمده در واقع حجم سنگ است. وزن را بر حجم تقسیم کنید تا چگالی بدست آید. اگر چگالی سنگ بیشتر از ۳/۳ گرم در سانتی‌ متر مکعب بود احتمال آسمانی بودن سنگ بیشتر است.


2.    استفاده از قطب نما
قطب ‌نمایی را به سنگ نزدیک کنید. از آنجایی که هر چه خاصیت مغناطیسی سنگ بیشتر باشد، احتمال شهاب ‌سنگ بودنش هم بیشتر است ؛ بنابراین اگر عقربه ی قطب‌ نما منحرف شد، میتوانید امیدوار باشید که سنگ مورد نظر یک شهاب سنگ است.

3.    تشخیص با کمک سمباده
بخش کوچکی از سنگ را به آرامی با سمباده بسایید. در شهاب ‌سنگ ‌هایی که از نوع سنگی هستند، رگه ‌ها یا دانه ‌های درخشان فلزی دیده می‌شود. در شهاب ‌سنگ‌های آهنی نیز رگه ‌ها به صورت شعاع ‌های براق دیده می‌شوند که روی هم افتاده‌ اند. دقت کنید که این شعاع ‌های فلزی را با بلورها و رگه های درخشان کوارتز یا میکای سنگ‌های زمینی اشتباه نگیرید. با یک ذره‌بین با درشت‌نمایی ۱۰ یا بیشتر این رگه‌ها را بررسی کنید و از زوایای مختلف به آنها نگاه کنید. سطح رگه‌ ها باید مانند سطوح فلزی به نظر آیند. با سوزن تیزی روی آنها خط بکشید. اگر خش نیفتاد رگه ‌ها فلزی اند و سنگ هم به احتمال بسیار زیاد شهاب ‌سنگ است.