ورف چال آملی ها

برف چال به معنای گودال برف است که در گویش مازندرانی به آن وَرفِ چال می گویند. گفتنی است که این آیین ریشه ای تاریخی و مذهبی دارد و پیشینه آن به دوره آل بویه در طبرستان باز می‌گردد.

ورف چال آملی ها

آداب قومی و رسم های محلی، بدون تردید از زیبایی های هر دیاری است. بخصوص در ایران که در هر نقطه از خاکش، رنگ و شکلی خاص از فرهنگ، آداب، و آئین های اصیل به چشم میخورد. آیین هایی که گاه ساده اند و گاه با اصول ویژه ای که دارند، پیچیده بنظر میرسند. بنابراین شناخت این رسوم، دریچه ای را می گشاید برای آشنایی هرچه بیشتر با مردمان این مرز و بوم.
در این مقاله میپردازیم به معرفی آئین قدیمی "وَرفِ چال". . . رسمی کهن برخواسته از ارتفاعات البرز و یک یادگار جاودانه از "سیدحسن ولی نیاکی" که بیش از ششصد سال است که بهانه ای شده تا هر ساله مازنی ها را گرد هم جمع ‌کند.


این مراسم در یکی از روزهای جمعه در فاصله اول تا پانزدهم اردیبهشت ماه که آخرین برف ‌های زمستانی در حال ذوب شدن است، انجام می‌شود. (تاریخ اجرای آن، چند روز مانده به برگزاری مراسم، از طرف بزرگان محل به اطلاع عموم رسانده می‌شود)
برف چال به معنای گودال برف است که در گویش مازندرانی به آن وَرفِ چال می گویند. گفتنی است که این آیین ریشه ای تاریخی و مذهبی دارد و پیشینه آن به دوره آل بویه در طبرستان باز می‌گردد.
مراسم ورف‌ چال (که در روستاهای نیاک و اسک برگزار میشود) از صبح زود با خروج مردهای روستا از ییلاق با خواندن چاووشی و امیرخوانی و با دود اسپند بانوان آن منطقه آغاز می‌شود و تا موقع ناهار ادامه دارد. و اما همزمان، سنت دیگری انجام میگیرد با نام "شهر زنان" که این رسم نیز قدمت دیرینه دارد و در میراث کهن منطقه لاریجان و حتی مازندران به ثبت رسیده است. در این روز زمام روستا را موقتاً به زن های روستا میدهند تا مراسم زن سالاری را با برنامه هایی همچون عروس و داماد و شاه و وزیر را برگزار کنند. زنان روستا از میان خود، زنی (حا آمی) را بر می گزینند تا وی به نظام حکومتی که به طور موقت در روستا ایجاد شده سروسامان بدهد. حکومت زنان را در گذشته "مادر شاهی" هم می گفتند.

 

 


مردان روستا پس از رسیدن به محل ورف چال، به سمت مناطق پوشیده از برف میروند و قطعه های بزرگی از برف را با خود تا چاه مورد نظر حمل میکنند و سپس برف ها را در همان چاه که عمق و ارتفاع زیادی هم دارد، می اندازند.  پس از پرشدن چاه از برف و پوشاندنِ درِ چاه، در پذیرایی گروهی در اطراف چاه با غذایی با خود آورده بودند، شرکت می کنند ؛ نماز جماعت می خوانند ؛ و پس از یک روز شاد و خاطره انگیز به روستا برمی گردند.